COSERE | 129 Εναλλακτικά, η επαγγελματική εξουθένωση μπορεί να περιγραφεί ως “μια χρόνια, αρνητική, σχετική με την εργασία διάθεση σε “φυσιολογικά” άτομα, που χαρακτηρίζεται κυρίως από εξάντληση, συνοδεύεται από άγχος, μειωμένο αίσθημα αποτελεσματικότητας, μειωμένα κίνητρα και εμφάνιση δυσλειτουργικών στάσεων και συμπεριφορών στην εργασία”. Τα άτομα που βιώνουν την επαγγελματική εξουθένωση συχνά εκφράζουν συναισθήματα όπως: “Νιώθω απογοητευμένος. Είναι όλο και πιο δύσκολο να αποδώσω καλά και η κατάσταση επιδεινώνεται συνεχώς”, “Έχω χάσει το πάθος για μια δουλειά που κάποτε μου άρεσε” ή “Νιώθω καταβεβλημένος, καταπονημένος και παγιδευμένος χωρίς διέξοδο. Ο Haberman προσφέρει έναν συμπεριφορικό ορισμό της επαγγελματικής εξουθένωσης, περιγράφοντάς την ως εξής: “Η κατάσταση κατά την οποία ένας εκπαιδευτικός παραμένει μισθωτός υπάλληλος αλλά δεν λειτουργεί πλέον ως επαγγελματίας. Κάνει τις κινήσεις της διδασκαλίας, αλλά δεν έχει συναισθηματική δέσμευση και αίσθηση αποτελεσματικότητας. Έχουν πεισθεί ότι οι προσπάθειές τους δεν θα επηρεάσουν θετικά τις ζωές των μαθητών, με αποτέλεσμα να χάνουν το ενδιαφέρον τους να νοιάζονται ή να καταβάλλουν σημαντική προσπάθεια. Κατά συνέπεια, μετατρέπονται σε αδέσμευτους υπαλλήλους που δεν αισθάνονται ούτε υπεύθυνοι ούτε υπόλογοι για τη συμπεριφορά των μαθητών, τη μάθηση ή οποιαδήποτε άλλη πτυχή. Μοναδικός τους στόχος είναι να πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις και να διατηρούν την εργασία τους” (Haberman, 1995) Τρεις πτυχές της επαγγελματικής εξουθένωσης και οι διασυνδέσεις τους Αρχικά, η επαγγελματική εξουθένωση είχε εννοιολογηθεί ως μονοδιάστατο μοντέλο. Ωστόσο, ο Maslach το επέκτεινε αναπτύσσοντας ένα πολυδιάστατο μοντέλο, προσδιορίζοντας τρεις βασικές κλίμακες: συναισθηματική εξάντληση, αποπροσωποποίηση και μειωμένη προσωπική επίτευξη. Η συναισθηματική εξάντληση (ΣΕΕ) περιλαμβάνει το αίσθημα ότι οι συναισθηματικοί πόροι του ατόμου έχουν εξαντληθεί, καθιστώντας το ιδιαίτερα ευάλωτο σε στρεσογόνους παράγοντες και βιώνοντας κόπωση λόγω των ειδικών εργασιακών απαιτήσεων. Η αποπροσωποποίηση (ΑΠ) εκδηλώνεται ως απομάκρυνση από τους άλλους, όπου τα άτομα αδυνατούν να αναγνωρίσουν τους άλλους ως άτομα. Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως μια κυνική στάση απέναντι στους μαθητές και το εργασιακό περιβάλλον. Η μειωμένη προσωπική επίδοση (ΠΕ) συνεπάγεται την αίσθηση ανικανότητας, αποτυχίας και μειωμένης αίσθησης ολοκλήρωσης στον επαγγελματικό τομέα του ατόμου. Τα άτομα μπορεί να αξιολογούν τη δική τους εργασία χαμηλότερα από εκείνη των συναδέλφων τους
RkJQdWJsaXNoZXIy NzYwNDE=